Bra

Sità piemontèisa d'apopré 30.000 abitant an provinsa 'd Coni.

Geografìa

Bra as trova an Roé e a l'é stranomà soa capital.
A-i son pa dj'arian ch'a scoro belessì, ma la frassion Polens a l'é tocà dal Tani.

Stòria

Polens Roman-a

Ël prim stabiliment dla sità a l'é stàit ël cé 'd Polens, sità Roman-a, andoa a l'é combatusse la bataja 'd Polens, cand ij Roman a l'han cassà ij Gòt ëd Alarich dël 402.

Fondassion ëd Bra

Soa vera adoss a armonta al 1082 cand l'Abassìa 'd Bòbi, dzor përmess dla marchèisa 'd Turin Adelàide da Susa, a l'ha batì un borgh belessì.

Jë sgnor a son vnù ij De Brayda, na rica famija militara ch'a pija 'l nòm da la sità.

Lìbera comun-a e Savòja

Bra a l'é vnùa lìbera comun-a dal sécol ch'a fa 12: a l'é tavòta stàita ant le vise d'Alba, Salusse e Monfrà, për soa posission sèntral an Piemont.

Jë sgnor De Brayda a son spartisse an pressa an diferent branch, an mnand la sità esse cedùa a Ast dël 1224.
Ij braides a j'ero strach dle dominassion, donch tant a son tramudasse a Cherasch, batìa da Alba për arsèive sti esilià.

Apress ij domini d'Angiò, Acaja e Viscont, ij Savòja a l'han otnù la sità për lor apògg a l'amperator Carl V ant na guèra d'Italia, finìa dël 1559 con la pas ëd Cateau-Cambrésis.

Tòch distintiv

• Ij piat dla tradission a son:
• Sautissa 'd Bra, fàita 'd vaca, nassùa për ij giudé 'd Cherasch ch'a peulo nen mangé 'l crin; as mangia crùa;
• Salòt, un doss dl'epifanìa, ch'a arcorda na torta, ampinìa ëd confitura d'armognan, séder candì e uva pàssola.
• A l'é nassùa a Bra l'organisassion Slow Food, ch'a visa a goerné la sovranità e le tradission dël mangé a livel mondial.
• A son nassù a Bra Giusep Benedet Cotolengh e Carl Pertin, antratan che lë scritor Gioann Aprin a l'era nassù a Pola ma a l'ha tavòta dit che soa patria a l'era Bra, sità d'adoss dla mare e andoa as tramudërà.