Post

Visualizzazione dei post con l'etichetta Tradission piemontèise

Pòrta Pila

Immagine
Ëdcò ciamà Pòrta Palass , a l'é un sotquarté dël quarté Aurora , a Turin , avosà për sò mercà . Piassa Soa esistensa a vira anviron a soa piassa, ancheuj ciamà Piassa dla Repùblica , un-a dle pi gròsse d'Italia. La piassa a sarìa dovùa esse la neuva Piassa d'Arme sota ij Savòja , ma a l'é stàita scartà. A l'é nopà stàita soagnà da Juvarra con ij sò edifissi baròch e dël 1837, a l'é stàita durbìa e ciamà piassa Emanuel Filibert: an tramuvand belessì ij mercà vzin . Mersì a soa posission sentral e sò amportant mercà, a l'é tavòta stàit leu 'd tramuv ëd gent pòvra, an sërca 'd travaj, a l'achit dal Piemont paisan , peuj dal Mesdì e ancheuj da Àfrica, Àsia e Sud dla Mérica . Mercà Ël mercà, soens ciamà mach Pòrta Pila, a l'é 'l pi gròss mercà l'aria durbìa d'Euròpa, an contand fin-a 800 banch. Ant la piassa a l'aria durbìa a-i son ël mercà dij frutassé, dle ròbe e dla marcandìsa bodrà, andoa as treuva minca còsa, dai parapieuva ...

Cusin-a piemontèisa

Immagine
Panissa, bagna càuda e Bareul La cusin-a piemontèisa a l'é formà da arsete motobin diferente tra lor, dzortut an base a la zon-a. J'ingredient pi dovrà ant ij piat a son mnù, aj, ris, anciove, carn crùa, fromagg, vin, butir e euli e ant ij doss la cicolata e le ninsòle . Achit Ël Piemont an passà a l'era na surfassa 'd paisan, ant le condission pi pòvre , soens ch'a travajavo la tèra d'àutri për mach na pcita part ëd lòn ch'a produvavo. Cost mostra përché la carn ëd prima sernìa a sìa pa dovrà e përché ij piat a sìo tant pien ëd grass e carboidrà: përché ij paisan a l'avìo cost da manca. La cusin-a a l'é stòrzasse con lë scambi colombian , mersì a l'ariv ëd melia, tomàtica, pom ëd tèra, faseuj e cacào . La melia an particolar a l'ha armudà la vita dij pi pòvr, përché a l'ha un foson pi grand e a vempiss ëd pi la bëddra. Ordeuvr J'ordeuvr a son na part amportanta dla cusin-a piemontèisa, tradission rivà da la Fransa . A son ij piat pi...

Slow Food

Immagine
Organissassion ch'a sponsorisa le tradission e la sovranità dël mangé ant ël mond. Limassa monumental a Bra, mistà dl ë Slow Food Slow Food a l'é stàita fondà a Bra dël 1986 dal local Carl Pertin , ël midem fondator ëd Tèra Mare . Soa mistà a l'é la limassa e sò nòm a veul dì "Mangé meusi" visadì 'l contrari dël fast food. Valor A l'é stàita l'arspòsta ai fast food , visadì a le chèine 'd mangé 'd strà. Ij sò but a son la tùa dël mangé local , (arsete e la fasson ëd prontelo), ansem a la coltivassion e l'anlevament ëd ëspece tìpiche dël leu. As bate contra l' arlan dël mangé e dël dovragi d' OGM (Organism Geneticament Mudà). L'organissassion a sosten-e 'dcò ij pcit òsto e le pcite bòite, visavì a le multinassional e le gròsse chèine. Stòria Slow Food a l'é nassùa cand dël 1986 McDonald's a volìa durbì n'òsto vzin a Piassa d'Ëspagna a Roma e un moviment d'oposission a l'é batisse. Ancheuj a l'...

Fera Frèida dël Borgh

Immagine
Fera ch'as ten minca ann a Ël Borgh , an provinsa 'd Coni , dai 'd 5 dzémber, festa dël patron, për 3 di. A l'é na fera dël mangé, dedicà a le limasse, ch'a son servìe an dontré fassòn: a la  parisin-a, a la borgognon-a, con bagna càuda, ai bolé, al sigalin, fricassà con fondùa, verde, a la borgarin-a, con ajé e a la cartonera . A l'é 'dcò possìbil trové banch ch'a pronto àutre galuparìe tìpiche 'd lor comun-e, dzortut dle Vaj Ossitan-e , 'me la tenca an carpion e l'ola al forn . Oltra che 'l mangé, a-i é 'dcò la possibilità d'abordé e 'd parlé con j' anlevator ëd limasse . L'ëspece anlevà a l'é l' Helix Pomatia Alpina , ch'a viv pròpe sle Alp Marìtime , dont Ël Borgh a l'é aval. Stòria La Fera Frèida a l'é motobin veja, soa adoss a armonta al 1569 cand sota concession dël duca 'd Savòja Testa 'd Fer , Ël Borgh a l'ha podù logé na festa patronal për 3 di. A l'era un leu d'abòr...

Balon

Immagine
Spòrt tradissional d'echip piemontèis giuvà con Casse na balin-a, ch'a ven flinà con un baquel . A l'é giuvà ant ël Bass Piemont , dzortut ant le Langhe , e ant la Liguria Ossidental . Funsionament A-i son doe echip, mincadun-a ëd 4 giugador ch'a l'achit dla partìa a stan ant la pròpea mità camp.  Ij giugador a peulo flanì la balin-a mach con ël baquel ò 'l pols . Camp A mzura 90 méter ëd longheur e 18 ëd largor e a-i é un mur a la broa andoa la balin-a a peul arsauté. Mire Le mire a funsion-o 'me ant ël ténis , visadì 15, 30, 40 e gieugh. Se tùi e doi a son a 40, as seguita fin-a marché doe mire 'd ghërsa. Ël but a l'é 'd marché 9 gieugh ò an cas ëd pacia ël prim ch'a marca a doe gieugh ëd ghërsa. Marché na mira A-i son pi mojen për marché na mira: Intra: frandé la balin-a oltra la linia 'd fond dël camp. Boro:  se la balin-a a dròca ant ël camp dël batitor pendant ël servissi; se la balin-a a ven flinà oltra la linia 'd broa pendant...

Palio dij borich d'Alba

Immagine
Anveniment anual dla sità d' Alba , ch'a l'é un palio ch'a ven marlàit anans la fera dla trìfola . Funsionament La gara as ten minca prima dumìnica d'otòber, cand ij neuv borgh  d' Alba , rapresentà dai pròpe fantin, as cimento për vagné 'l drap. Stòria Soe adoss a armonto al 1275, cand Ast, sità nemisa d'Alba ant l'età 'd mes, a l'avìa fàit un palio sota la muraja d' Alba për fé festa për la vitòria contra la sità. Për badineje, j'albèis a l'han fàit un palio andrinta a la sità, ma con ij borich nopà dij cavaj. La tradission a l'é stàita arpijà da la sità dël 1932, për compagné le prime fere dla trìfola.