Post

Visualizzazione dei post con l'etichetta Patrimòni dl'umanità

Roé

Immagine
Region geostòrica dël Piemont piassà ant ël nòrd est dla provinsa 'd Coni ansem a Sisterna dla provinsa d'Ast. Avosà për ij sò vin e soa fruta, a l'é patrimòni dl'Umanità për l'Unesco ansem a Langhe e Monfrà për sò paesagi vinìcol . Geografìa Ël Roé a l'é për antregh a nòrd dël Tani , a sud a-i son le Langhe , antratan che a nòrd as ancamina la sità metropolitan-a 'd Turin . Bra a l'é stranomà 'me soa capital .  Àutre comun-e a son për esempi Sanfré, Canal, Somariva dël Bòsch e Somariva l'Àuta . Stòria Milion d'agn fa, ël Roé a l'era nià dal mar Padan, cand a son surtìe soe colin-e, a j'ero coatà da noritos për soa tèra mnà da l'eva. Dai temp dij Roman, ël Roé a l'é avosà për soa tèra bon-a për chërse l'uva e 'd conseguensa për ij sò vin. Ant l'età 'd mes ël Roé a l'era na tèra 'd ruse e bataje sensa fin tra Ast e j'Aleram , ma 'dcò 'l Marchesà 'd Salusse a l'avìa dij rampar ant ...

Langhe

Immagine
An giàun la part ch'a dròca sota la provinsa 'd Coni e an groson sota cola d'Ast Ëdcò ciamà Langa , a l'é na region geostòrica dël Piemont , piassà tra le provinse 'd Coni e d' Ast . Avosà për ij sò vin e trìfole e për esse patrimòni dl'umanità për l'Unesco ansem a Roé e Monfrà për sò paesagi vinìcol . Geografìa Le Langhe a son marcà da na fassa 'd colin-e , an efet an piemontèis ël mòt langa a mostra pròpe la crësta dla colin-a. A son delinià dai fium Tani, Berb, Bormia 'd Mleso e Bormia 'd Spign e a partagia 'l finagi con ël Roé , ël Monfrà e l' Astesan . Alba a l'é stranomà 'me soa capital, sia për sò grandeur che për sò nòm. Stòria Da l'età dël fer as son stansià ij Ligurin , dij branch Epanter e Staziej, as son peuj anserì ij Gal , ël ciafri dij doi pòpoj a l'ha mnà a batì la cultura celtligurin-a , apress sogetà ai Roman dël 179 aC ma romanisà mach da l'era d'August. Apress ël robaton ëd Roma, la su...

Lubian-a

Immagine
Capital e sità pi gròssa dla Slovenia, d'apopré 300.000 abitant. Geografìa Piassà ant ël sènter dla Slovenia,  tra 'l Cars e le Alp . La sità a pija 'l nòm dal fium  Lubianissa , che belessì as partagia an doe part che a conlfuisso torna na frisa pi anans: la nos dla sità as treuva pròpe tra ij doi branch dël fium. Na drolarìa a l'é che ant ël sènter dla sità a-i é na colin-a con dzora 'l castel ëd Lubian-a . Stòria Fondassion Anviron al 2000 aGC a Lubian-a a-i era un mojiss popolà da abitant ëd pilotade . Ant ël prima sécol aGC a son rivà ij Roman, an batend na sità sla strà ch'a gropava Aquileja al Danubi . Età 'd mes Ant ël sécol ch'a fa 6 a son rivà belessì jë Sloven e la sità a l'é passà për ij Franch , an patend ij ravagi dij Magiar . Dël 1270, ansem a la Cariola , a l'é stàita giontà a le tère 'd Otocaro II ëd Boemia e dël 1278 a l' Àustria , dont a restërà fin-a l'ariv ëd Napoleon . Durant l' arforma protestanta , la s...

Lion

Immagine
Sità fransèisa d'apopré 520.000 abitant, capleu dla region Auvernia-Ròno-Alp e tersa sità pi popolà dla Fransa. Ël sènter a l'é patrimòni Unesco . Geografìa Piassà a la confluensa dij fium Saone e Ròno , anans ëd confluì, sti doi a batisso na lenga 'd tera ciamà " Presqu'île ", sènter dla sità. Lion a l'ha dontré colin-e e a l'é 'l finagi tra le montagne Lionèise e la pianura dla Dombes . Stòria Fondassion Lion a l'é stàit a l'achit un vilar comersial dij Gal dal sécol ch'a fa 6 aGC. A l'é peuj stàit arfondà sla colin-a 'd Fourvière dai Roman tanme pi gròssa e amportanta sità dla Galia. Età 'd mes L'arcivësco 'd Lion, dël 1079, a l'é stàit anvestì da n'autorità formal dzor tùi j'àutri vësco fransèis. La fòrsa dla gesia local a l'ha mnà Lion a esse sede d'un prinsipà eclesiàstich indipendent . Lion a l'ha logià doi concili dla gesia catòlica con soget le crosià e lë sisma. Fransa La popolass...

Armà 'd Tera Cusùa

Immagine
Ansem ëd statue piassà an Cin-a , vzin a Xian , ant la tomba monumental dël prim amperador Qin , Qin Shi Huang , ch'a armonto al ters sècol aGC. Sò but a l'era 'd goerné l'amperador ant ël dëdlà; an efet, l'armà a l'é fàita da bajet ëd diferente ëspece: fantassin sempi, arcé, sivalié ma 'dcò cavaj da tir e da sela, funsionari, ciarlatan e musicista . Minca òm a l'ha dij tòch distintiv da j'àutri, an fasend capì che j'artisan, an batend le statue, as sìo ispirà a përson-e vere . Le statue a son 8 mila e a son ëd gradneur natural . Na teorìa a veul che ste statue a sìo stàite batìe, an ispirandse a le statue elenìstiche lassà 'me ardità da Lissànder ël Grand an Àsia . L'antrega tomba monumental a l'é stàita dësquatà për asar da un paisan , d'un-a surfassa povra dël nòrd dla Cin-a , dël 1974. Dël 1987, ël compless a l'ha vagnà l'arconossiment ëd patrimòni dl'umanità da l' Unesco .

Ivreja

Immagine
Sità piemontèisa d'apopré 20.000 abitant, ant la sità metropolitan-a 'd Turin . Avosà 'me la capital dël Canavèis e për l'antraprèisa Olivetti . Geografìa Piassà ant ël Canavèis , ant ël mes d'un-a serie 'd colin-e, ciamà Anfiteàter Morènich d'Ivrèja , ch'a armonta ai giassé dël Pleistocene: a st'era a armonto 'dcò ij 5 lagh d'Ivreja , visadì jë vzin Sirio, San Michel, Piston, Nèir e 'd Campagna . La sità a l'é peuj traversà da la Dòira Bàutia e 'l Navil d'Ivreja . Stòria Fondassion Fondà dai Salass tanme Eporedia , dont l'agetiv për j'abitant d'ancheuj: " eporedièis ". Marchesà Anscàrich Apress ël robaton dl'amper Roman, ij Franch Carolingg a l'han batì un marchesà con sede a Ivreja, dominà da la dinastìa dj' Anscarid . La famija a l'era potenta, tant che doi marchèis a son stàit re d'Italia, lë scond, Arduin , a l'é stàit dësfàit da l'amperator alman e la sità a l'é vnu...

Grand Zimbabwe

Immagine
Sità esistìa ant l' età 'd mes , tra ij sècoj ch'a fan 11 e 15; capital dël Regn ëd Grand Zimbabwe , popolà da l'etnìa Shona , a l'ha 'dcò dàit ël nòm a l'atual stàit african andoa a l'é piassà. Ij sò drocheri a son partimòni dl'umanità : as compon ëd muraje a sech àute 11 mèter e tëgge 7, geomètriche e sensa dovragi 'd màuta . Durant ël perìod ëd màssima lusentëssa dël regn, ant ël sècol ch'a fa 14, a vivìo ant la sità apopré 20.000 përson-e e a l'era la sità comersial pi importanta dl'Àfrica meridional. Grand Zimbabwe a l'é stàita bandonà apopré a mità dël sècol ch'a fa 15. Le rason a son pa sicure, a l'é possìbil ch'a fussa dzorpopolà e che ij tràfich comersiaj as fusso tramuda vers l' avòri , donch vers regn pi a nòrd, ansem ai sò abitant. A l'ariv dei bianch belessì, costi a podìo nen chërde che la sità a l'fussa stàita batìa da dij nèir; donch a son ancaminasse a pensé ch'a fusso stàit ij Fenis...

Socòtra

Immagine
Ìsola dlë Yemen d'apopré 3.500 km² e 40.000 abitant; patrimòni Unesco ansem a l'arcipelagh omònim. Geografìa : A l'é l'ìsola prinsipal dl' arcipelagh ëd Socòtra , piassà ant l' océan Indian , a fa part dl'Àfrica dont a l'é separà da la strèita 'd Guardafui . Socòtra a l'é part dlë stat asiatich dlë Yemen  e a l'é lòn ch'a rend ël paìs trans continental . Popolassion J'abitant a ven-o a soa adoss da lë Yemen continental e a parlo 'l soqotri , na lenga semìtica, binela dl'àrab; cost sì a l'é tavòta pi spantià. La pi gròssa e importanta sità a l'é Hadibu . Stòria Età antica Ij prim abitant a rivavo dal regn ëd Hadhramaut , ant ël sud dlë Yemen. A l'era conossùa dai Grech për l'ancens. Età 'd Mes Ij Sasanid a l'avìo pijà 'l contròl dl'ìsola e a l'era spantiasse na comunità nestorian-a , ch'a l'ha arzistì ai musulman ch'a managëran l'ìsola: Omayyad, Abbasid e Mahra . Européo A l...