Post

Visualizzazione dei post con l'etichetta Sità metropolitan-a 'd Turin

Lans

Immagine
Sità d'apopré 5.000 abitant ant la sità metropolitan-a 'd Turin . Avosà për sò Pont dël Ròch e le omònime vaj . Geografìa Piassà ai pé dle Alp Graje , antratan che 'l sénter a l'é armà dzor ël brich Buriasch . As treuva a l'intrà dle vaj 'd Viù, Ala e Gròssa , che ansema a batisso le Vaj 'd Lans . Lans a l'é traversà da la Stura 'd Lans e dai riaj Tësso e Upia Stòria Età 'd mes La stòria 'd Lans as ancamina con ël vësco 'd Turin Landolf che dël 1011 a l'ha batì 'l castel dzor ël brich Buriasch. Sota 'l contròl dël vësco, Lans a l'ha avù 'l privilegi dël mercà (còsa pa comun-a) e a l'é donch gropasse al comersi . Ant ël sécol ch'a fa 14, la sità a contava 3.000 abitant, un nùmer bin gròss, ël midem dla Turin dij temp. Savòja Lans a l'era na part crusial dël Marchesà dël Monfrà , për ij sò fré, sò mercà e për ël contròl dle vie për la Fransa . Ij Savòja , sota 'l cont Verd a son riussì a gionté la s...

Cher

Immagine
Sità piemontèisa d'apopré 35.000 abitant ant la sità metropolitan-a 'd Turin . Avosà për sò passà 'me sènter ëd produssion ëd tëssù. Geografìa Piassà ai pé dle colin-e Turinèise a sudest, dont a l'é spartìa da Turin. Stòria Fondassion Cher a l'é popolà dai temp dij Ligurin , ch'a l'avìo batì un vilar sla colin-a. Apress a l'é stàita fondà na sità Roman-a , anans ëd Turin . Età 'd mes La sità a l'é stàita governà dai vësco 'd Turin, ch'a l'avìo fortificala, fin-al 1168 con la nassita dla lìbera comun-a. La comun-a l'era fòrta sla tera vzin-a, an batend Vilastlon tanme vilar fortificà contra la spantia dij Provan-a e dij marchèis ëd Salusse . Dominassion strangé Cher a l'era amorbà da le ruse interne tra noblëssa e borzoasìa e sbaruvà da le vise dël Monfrà e d'Ast. La comun-a a l'é donch sogetasse a j'Angiò, e unì, a l'han combatù tanme fassion guelfa contra ij ghiblin dël Monfrà, an essend dërotà e an chitand le...

Susa

Immagine
Sità piemontèisa d'apopré 5.000 abitant, dla sità metropolitan-a 'd Turin . A l'é avosà për avej dàit ël nòm a la Valsusa . Geografìa A l'é piassà ant ël dërié tòch dla Valsusa an pianura, a la crosiera ch'a batiss l' Àuta Valsusa e la Val Cenìschia. La  Cenìschia  a confluiss ant la Dòira Rivaria ant ël sènter dla comun-a. Stòria Achit Susa a l'é stàita capital dël Regn dij Còzii , në stat celt ligurin aleà con Roma , ch'a l'a goernà na sòrt d'indipendensa fin-a l'età augustea, cand a l'é armudasse ant la  provinsa roman-a dle Alp Còzie . Età 'd mes Dal 941 al 1060 la sità a l'é stàita capital ansem a Turin dël Marchesà Arduìnich, soa dëriera marchèisa, Adelàide 'd Susa , an mariandse con Odon ëd Savòja a l'ha durvì le pòrte a l'Italia për la dinastìa sabauda. Savòja La mòrt d' Adelàide a l'ha mnà al dëscàpit dij Savòja dla sità, ch'a l'argionzëran torna ant ij sècol ch'a fan 12 e 13 e a vnir...

Ivreja

Immagine
Sità piemontèisa d'apopré 20.000 abitant, ant la sità metropolitan-a 'd Turin . Avosà 'me la capital dël Canavèis e për l'antraprèisa Olivetti . Geografìa Piassà ant ël Canavèis , ant ël mes d'un-a serie 'd colin-e, ciamà Anfiteàter Morènich d'Ivrèja , ch'a armonta ai giassé dël Pleistocene: a st'era a armonto 'dcò ij 5 lagh d'Ivreja , visadì jë vzin Sirio, San Michel, Piston, Nèir e 'd Campagna . La sità a l'é peuj traversà da la Dòira Bàutia e 'l Navil d'Ivreja . Stòria Fondassion Fondà dai Salass tanme Eporedia , dont l'agetiv për j'abitant d'ancheuj: " eporedièis ". Marchesà Anscàrich Apress ël robaton dl'amper Roman, ij Franch Carolingg a l'han batì un marchesà con sede a Ivreja, dominà da la dinastìa dj' Anscarid . La famija a l'era potenta, tant che doi marchèis a son stàit re d'Italia, lë scond, Arduin , a l'é stàit dësfàit da l'amperator alman e la sità a l'é vnu...

Carmagnòla

Immagine
Sità piemontèisa d'apopré 30.000 abitant an sità metropolitan-a 'd Turin . Avosà për ël povron ëd Carmagnòla . Geografìa A l'é bagnà a l'esterion da Po e Melëtta . A l'ha un bon nùmer ëd frassion. Stòria Achit Nassùa ant l'età 'd mes da l'union ëd diferent borgh paisan, apress la mòrt ëd Bonifassi dël Vasto , a l'é stàita ardità dai marchèis ëd Salusse . Marchesà 'd Salusse Sota 'l marchesà , Carmagnòla a l'era la zëcca e la sede dl'importanta famija dij Cavassa . Carmagnòla a l'é stàita vastà da la bataja 'd Ceresòle dël 1544; 'l marchesà a l'é passà a la Fransa dël 1548 e a la fin ai Savòja dël 1601 con ël tratà 'd Lion . Savòja Ij Savòja a l'han armudà la sità ant un-a piassafòrt avansà . Dël 1799 la borgià Ël Borgh dla Madòna a l'ha vagnà në scontr contra ij fransèis rivolussionari , ma costi për arpisaja a l'han anviscà la borgià e massacrà ij sò abitant. Càuna Dal sècol ch'a fa 17 a Carmagnò...