Post

Visualizzazione dei post con l'etichetta Monument turinèis

Pòrta Pila

Immagine
Ëdcò ciamà Pòrta Palass , a l'é un sotquarté dël quarté Aurora , a Turin , avosà për sò mercà . Piassa Soa esistensa a vira anviron a soa piassa, ancheuj ciamà Piassa dla Repùblica , un-a dle pi gròsse d'Italia. La piassa a sarìa dovùa esse la neuva Piassa d'Arme sota ij Savòja , ma a l'é stàita scartà. A l'é nopà stàita soagnà da Juvarra con ij sò edifissi baròch e dël 1837, a l'é stàita durbìa e ciamà piassa Emanuel Filibert: an tramuvand belessì ij mercà vzin . Mersì a soa posission sentral e sò amportant mercà, a l'é tavòta stàit leu 'd tramuv ëd gent pòvra, an sërca 'd travaj, a l'achit dal Piemont paisan , peuj dal Mesdì e ancheuj da Àfrica, Àsia e Sud dla Mérica . Mercà Ël mercà, soens ciamà mach Pòrta Pila, a l'é 'l pi gròss mercà l'aria durbìa d'Euròpa, an contand fin-a 800 banch. Ant la piassa a l'aria durbìa a-i son ël mercà dij frutassé, dle ròbe e dla marcandìsa bodrà, andoa as treuva minca còsa, dai parapieuva ...

Musé Egissi

Immagine
Musé sla siviltà dël Nil piassà a Turin , ël pi vej e lë scond pi gròss dël mond. Stòria Sò prim repert a l'é rivà a Turin dël 1630, visadì la taulëtta " Mensa isiaca ", catà dal duca Carl Emanuel I 'd Savòja. L'anteresse sturnicà da la taulëtta a l'ha mnà a na prima spedission an Egit , vorsùa da Carl Emanuel III dël 1759, mnà da Vitaliano Donati . Ij repert a son stàit prinsipalment statue. L'ocupassion napoleònica dl'Egit a l'avìa portà l'Europa a l'anteresse vers la siviltà egissia. L'archeòlogh piemontèis Bernardino Drovetti , al servissi dla Fransa , a l'avìa cujì pi 'd 7 mila oget. Soa archeujta a l'é stàita smonùa a la Fransa ch'a l'ha arfudela, an përmëttend a Carl Felis , re 'd Sardegna 'd catela. Dël 1824, le archeujte Donati e Drovetti , ansem a àutre euvre possedùe da Ca Savòja a son confluì ant ël Musé Egissi 'd Turin. Archeujta Ël Musé Egissi a l'ha pi 'd 40 mila repert: 24 mumie...

Sinagòga 'd Turin

Immagine
Piassà an quarté San Salvari , a l'é 'l prinsipal leu 'd cult për ij judé 'd Turin . A l'achit, la comunità ebràica, për festegé l'emancipassion dël 1848, a l'avia ordinà a Alessandro Antonelli ël batiment d'un tempi dël 1861, lòn ch'ancheuj a l'é avosà tanme Mole Antonelian-a ; ël batiment a l'era tròp caristios, donch ij judé a l'han vendù ël tempi a la sità e a son ancaminasse con ël batiment dl'atual sinagòga. La sinagòga a l'é stàita pensà da Enrico Petiti , che dël 1884 a finirà ël travaj: na gròssa sinagòga an stil oriental, a base retangolar, con 4 tor àute 27 mèter, un-a për canton, mincadun-a quatà da na  cùpola a siola . A smon doe pcite sinangòghe ant ij tafus , dovrà për le funsion ëd minca di. A l'ha seufrì considerèivol dann dai bombardament dla sconda guèra mondial, ch'a l'avìo dësblà tut l'intern, peuj restaurà. Ël leu a l'é guernà dai militar tut ël di dal 1991, con l'operassion S trà Sicu...