Post

Visualizzazione dei post con l'etichetta Përsonagi stòrich piemontèis

Jermo da Volpian

Immagine
Nassù dël 962 ant l' Ìsola 'd San Giuli , a l'é stàit un monio benedetin, abà fondator ëd dontré abassìe e  architet . Jermo a l'era fieul dlë sgnor ëd Volpian e amparentà con Arduin, marchèis d'Ivreja. A l'é intrà a fé part dij monio benedetin an Fransa, për peuj fondé dontré monasté e gesie tra Fransa e Italia. Dzor le tère dla famija, a San Balegn , a l'ha fondà dël 1003 l' abassìa dla Frutoèra , ch'a comportërà për ij sécoj tanme në stat indipendent, ëdcò an batend moneda. Jermo da Volpian soens a l'era part dël pensament dj'edifissi religios ch'a fondava, senté soe dote d'architetura; a l'é stàit un promotor dlë stil romànich. Ansem a l'edifissi, Jermo a l'avìa 'dcò batì un còdes ëd régole motobin severe, ciamà Costume Frutoerèise . N'àutr important edifissi religios batì da Jermo a l'é l'avosà abassìa 'd Mont San Michel an Normandìa , an Fransa , disegnà 'd përson-a da chiel.

Camilo Benso, cont ëd Cavour

Immagine
Nassù a Turin dël 1810, da na famija nòbila , a l'é avosà tanme 'l pare dl'unità italian-a . Camilo a l'era tròp franch për l'academia militar, a l'ha donch viagià për Fransa e Anghiltera për capì j'efet dla rivolussion andustrial. A l'avìa na vëddùa polìtica 'd drita , vers j'ideaj dël liberism e liberalism , a sostegn dla monarchìa costitussional. Polìtica Dël 1847 a l'ha fondà 'l giornal "Il Risorgimento" për dé spassi a le arceste d'arforme costitussionaj piemontèise. Dël 1852 a l'é vnu president dël consèj dël Regn ëd Sardegna, an batend ël Canal Cavour e vie frà për modernisé la conomìa, ëdcò an ancorangend ël lìber scambi . Durant sò mandà a l'ha butà l' obligassion ëd frequenté le scòle elementar për tui. Ampegn për l'unità Dël 1855 Camilo a l'ha mandà n'armà a combate la guèra 'd Crimea , an portand ël Regn ëd Sardegna al livel ëd dignità d'àutri stat europengh. Mersì a st'an...

Facino Cane

Immagine
Nassù dël 1360 a Casal Monfrà a l'é stàit un marsenari , comandant d'armà e un nòbil . A l'era part dël branch pi povr dla famija. A l'é stàit al sòld djë Scalìger ëd Veron-a , arestà e peuj assoldà dai nèmis Da Carrara 'd Padoa , peuj a l'é passà al Monfrà e an finitiva ai  Viscont ëd Milan. Soe riussìe a l'han përmëttuje 'd vnì lë sgnor ëd diferent leu dl'Italia nòrd ossidental, tanme: Lissandria , Noara , Vërsèj , Torton-a, Valensa, Vigévan, Mortara, Còm, Vares, Pavìa e Piacensa . A l'era stranomà 'l terìbil për soa violensa, determinassion e ch'a l'era tëmù findi dai sò superior. A sërcava tavòta 'd vagné tere ò sòld durant soe campagne. A preferìa j'atach lest contra 'l nemis, an frapandje an copendje a l'amprovis. Durant l'assedi 'd Bérgam për ij Viscont, a l'ha stensù la gota , maladìa ch'a sarà càusa 'd soa mòrt a Pavìa dontré di dòp; dël 1412.

Bonifassi Dël Vasto

Immagine
Nassù dël 1055 a Savon-a , a l'é stàit un marchèis dla ca Aleràmica , dël branch Dël Vasto . A l'era 'l marchèis për dissendensa dël marchesà 'd Savon-a , ma a l'ha ardità, a la mòrt dla magna Adelàide 'd Susa , ël marchesà 'd Turin , apress la rusa con l'àutr fileur: Umbert II ëd Savòja . Bonifassi a controlava donch gròssa part dël Piemont e dla Liguria ossidentaj, sità tanme: Albenga, Alba, Ast , Auriat, Bredol e Turin , mersì a le lianse con ij vësco e ij fëodatari. Apress soa mòrt dël 1125, ij sò domini a saran partagià tra ij sò fieuj, an andand a batì neuv marchesà e potentà .  A son stàit batì an costa dàita: marchesà 'd Salusse ; marchesà 'd Busca, ansem a sò branch: ij Lancia; marchesà 'd Seva; marchesà 'd Cravsan-a; marchesà 'd Loreto; marchesà 'd Savon-a, ansem a sò branch: ij Dël Carèt

Baron Litron

Immagine
Nassù a Dürrn ant ël Baden-Württemberg (Alemagna) dël 1692, da famija protestant a l'é stàit general dl'armà sabauda. A l'é rivà an Piemont da fiolin e belessì a l'é stàit educà a le arme. A l'é dëssernse ant la bataja 'd Camposanto sël Panar (1743) e a l'é stàit alvà a pi grand general. Litron a l'é avosà dzortut për la difèisa 'd Coni da l'assedi dël 1744 , contra 49.000 bajet ëspagneuj, vagnand jë scontr. Për onorelo, re Carl Emanuel III a l'ha nominalo governator dla sità 'd Coni e dla relativa provinsa. A l'é mòrt dël 1755 e a l'é stàit storà ant le Vaj Valdèis (barbèt), përché la lej a përmëttìa pa la storassion d'un protestant ant un simiteri catòlich. Baron Litron a l'é 'l protagonista ant la canson popolara piemontèisa " Barôn Litrôn ", ch'a conta 'd soa mòrt an presensa dël re, ch'aj promëtt l'òr e l'argent se chiel a meuir pa, ma Litron a arsponde che la Mòrt a bèica pa la...

Adelàide 'd Susa

Immagine
Nassùa a Turin ò a Susa , a l'inissi dël sécol ch'a fa 11, a l'é stàita marchèisa ëd Turin e stranomà "Marchèisa dle Alp Còzie". A l'era la dëriera dla dinastìa dj' Arduin , na casà Franca migrà an Nòrd-Italia da la Neustria. A l'é mariasse 3 vire, doe, con ël duca 'd Svevia e 'l marché dël Monfrà sensa caté ardité e la dëriera con Odon ëd Savòja, an mnand la dinastìa vers ël Piemont e l'Italia. Cand sò òm a l'è mòrt, Adelàide a l'ha governà 'me resiora al pòst dij tròp cit fieuj Pero I e Medeo II e an part dël novod Umbert II. Durant sò govern, a l'ha spantià ij domini dij Savòja fin-a la sità d' Ast . Apress soa mòrt dël 1091, aj sarà na rusa për la sucession tra ij diferent fileur al tròno dij Savòja .  Ij sò domini, a son donch stàit ardità da l'anvod Bonifassi dël Vasto , marchèis ëd Savon-a, antratan che sò novod,  Umbert II 'd Savòja  a l'ha goernà mach la Valsusa . Motobin dedicà a la religion, a l...