Post

Visualizzazione dei post con l'etichetta Euvre dl'angignerìa piemontèise

Përtus dël Viso

Immagine
Galarìa piassà sota 'l còl dle Traversëtte , a 2882 mèter d'autëssa a lija la Fransa con l'Italia senté le Alp . A gropa Crisseul con Ristolas e a schin-a 'l passagi dzor ël còl dle Travesëtte ch'a l'é motobin pi privolos. A l'é stàita la prima galarìa dle Alp , batìa dal 1479 al 1480 dal Marchesà 'd Salusse , vorsùa da Ludvich II , për aumenté 'l comersi dla sal , amportà da la Provensa,  foson prinsipal dël marchesà, ch'a aumentërà 'd 4 vire . Ël Përtus dël Viso a l'era dovrà dal marchesà 'dcò për esporté vin, ris, càuna e euli 'd nos . Ël gav a l'é stàit livrà senté asil e feu , ch'a rompìo le pere ch'a venìo gavà a man ; j'ovrié a j'ero soens përzoné .

Canal Cavour

Immagine
Canal artificial a but paisan , ch'a part dal Pò a Civass e a finiss ant ël Tesin a Gajà . Soa funsion a l'é dzortut ëd bagnura për le risere 'd Vërsèj e Noara , ma an temp nuviss, ëdcò për la produssion d' energìa elétrica . Stòria A l'é stàit batì dal 1862 al 1866, vorsù da Camillo Benso cont ëd Cavour e pensà da Carlo Noè : a l'é 'l ters canal pi longh d'Italia , an blagand 82km ëd longheur. Ël pensament a l'era inovativ, përché 'l canal a dovìa traversé Dòira Bàutia, Elf, Serv, Gogna, Tardobi e Sesia , senté carere a surbia ò pont canaj , donch an passand dzora ò sota le dòire sità. J'ovrié dovrà a son stàit 14 mila e a dovravo mach pale, pich e carëtte për batilo. Tutun lòn, ël canal a l'é stàit finì in mach 3 agn.

Metropolitan-a 'd Turin

Immagine
Intrà Lìnia 'd condota sot-terà , prima an Italia mnà automaticament e l'ùnica a dovré mojen dzor goma , ciamà VAL. A smon mach na lìnia, ch'a part da Colegn (Fermi) e a finiss a Moncalé (Bengasi), për un total ëd 23 fërmà, spantìa për mità an orisontal e për mità arlongh ël Pò , dzor cors Fransa, Anghiltèra, Vitòri Emanuel III e via Nissa. Ij tren a son fàit ëd 4 vagon, ch'a viagio a n'andi 'd 32 km l'ora e ch'a passo për le stassion minca 69 scond ant l'ora 'd cò; tuta la rèj a peul logé 15.000 përson-e l'ora. Stòria Neuvsent Ant j'agn 20, Riccardo Gualino a sustava na galerìa e na relativa metropolitan-a sota a via Roma, mai realisà, un prim tentativ a l'é capità durant ël fassism , na galerìa peuj dovrà 'me postegg. A l'é tornasse a pensé a la metropolitan-a për Italia 61 , peuj tanme mojen për lijé j'ovrié 'd FIAT a Mirafior; bandonà dal sìndich ëd Turin Novelli përché caristos. La sità a l'ha donch dovù so...