Torton-a
Sità piemontèisa d'apopré 26.000 abitant dla provinsa 'd Lissandria . Geografìa A l'é piassà ant ël canton sudest dël Piemont, scasi al finagi con Lombardìa e Emilia, tant che 'l dialèt dla zon-a a l'é 'd famija emilian-a . As trova ai pé dij Còj Tortonèis, part dj' Apenin Nòrdich e a l'é traversà dai torent Scrivia e Osson-a . Stòria Fondassion Fondà dai Ligurin Statiej , sota 'l nòm ëd Dertona 'me vilar fortificà, peuj passà ai Roman tanme colònia. Età 'd mes Apress ël robaton ëd Roma, Torton-a a l'é stàita n'amportanta sede vëscovila , peuj lìbera comun-a , ch'a l'ha patì l'assedi dël 1155 'd Barbarossa contra la Lìa Lombarda , an vnend dësblà. An càusa a le ruse tra Guelf e Ghiblin , la sità a l'é vnua 'd Milan dël 1347, ch'a dovrava Torton-a 'me rampar dël canton meridional dël ducà. Strà vers ij Savòja Apress la fin djë Sforza , la comun-a a l'é stàita managià da j' ëspagneuj che dël 17...