Alba
Avosà për soa trìfola, sò palio e Ferrero.
Geografìa
La comun-a as trova a gigiò dël Tani, ma 'l sènter a l'é piassà a sud dël fium, andoa a confluiss ëdcò l'arian Cherasca.
Alba a l'é stranomà la capital dle Langhe.
Stòria
Fondassion
La sità a l'é d'adoss Roman-a, a l'é tavòta stàita crosiera 'd comersi e passagi.
Lìbera comun-a
Ant ël sécol ch'a fa 12, Alba a l'é vnùa lìbera comun-a, an spantiand sò contròl dzor Roé e Langhe, an fondand sità tanme Cherasch, tavòta an rusa con Ast.
Durant sto perìod, la sità a l'é coredasse 'd 100 tor, mistà 'd richëssa dle famije nòbile.
Dominassion strangé
La tëmma an càusa a la vzin-a Ast, a l'ha mnà la sità a sogetesse a j'Angiò e apress al cal ëd costi ai Viscont ëd Milan, ma dël 1356 la popolassion a l'é arvirasse e sogetasse al Monfrà sta vira.
La sità a l'ha soens armudà sò padron për mariagi e decision polìtiche, fin-a la guèra 'd sucession ëd Mantoa e dël Monfrà, cand con ël tratà 'd Cherasch dël 1631, Alba a l'é vnùa dij Savòja.
Repùbliche 'd Alba
La sità d'Alba a l'ha avù doi curt perìod d'indipendensa 'me republica.
Ël prim ëd 3 di, cand Napoleon a stasìa combatend contra 'l Regn ëd Sardegna, Alba a l'ha fortì la nassita 'd na repùblica binela dla Fransa arvolussionaria.
La sconda vira a armonta al 1944, cand Alba a l'é delivrasse dai nasifassista e a l'ha batì la Repùblica Partisan-a d'Alba për 23 di, anans d'esse torna ocupà.
Tòch distintiv
- Ël palio dij borich d'Alba a l'é nassù për badiné col dla sità nemisa d'Ast.
- Tra le antraprèise d'Alba a-i son Ferrero, Mondo, Miroglio, Banca d'Alba e Eataly.
- La cusin-a tìpica as compon ëd trìfola bianca d'Alba, carn crùa a l'Albèis e ij vin Barbera, Dosset e Nebieul d'Alba.
Commenti
Posta un commento