Genoa
A l'é avosà për sò pòrt, ël pi gròss d'Italia, sò eivari, soa fogassa e për esse stàita na repùblica dël mar.
Geografìa
Piassà a mità dl'Ansen ëd Genoa, mostrà sël Mar Lìgur, ancassià tra ës e l'Apenin Ligur.
A Genoa a scoro j'airan Polcevera, Bisagn e Sturla.
Stòria
Fondassion
Nassù tanme vilar ëd pescador Lìgur Genuates, apress a l'é aleasse con Roma contra Anìbal, an vnend dësblà. A sarà peuj arbatìa dai Roman e armudà an amportant pòrt e basar ëd comersi.
Apress Roma
Apress ël robaton ëd Roma, Genoa a l'é stàitam un rampar sicur bisantin, ch'a l'ha giuvà un ròl amportant ant le guère le guère gòtiche, tra Ostrogòt e Bisantin.
Indipendensa
An essend sël mar, Genoa a l'ha patì tant saches e invasion dai Sarasin; donch, la popolassion a l'é organisasse ant na lìbera comun-a dël 1099, dzor përmess dël Re d'Italia Berengari II: nos dla futura repùblica.
Repùblica ëd Genoa
Genoa a l'é an pressa vnùa na repùblica dël mar, ch'a l'ha vagnà 'l contròl sël Tiren an dërotand Pisa dël 1284 e a l'é spantiasse an controland Liguria, Còrsica, part dla Sardegna, Tabarca an Tunisìa, dontré ìsole greche e la Crimea.
Mersì a soa flòta a managiava comersi an tut ël Mediterani e 'l Mar Nèir, mersì a basar e base comersiaj. A l'é vagnasse parej lë stranòm ëd "La galarùa".
Cal ëd Genoa
Sò cal a l'é stàit progressiv, ancaminasse con la dërota ant la Guèra 'd Chioggia, contra la nemisa Venessia, an perdend ël contròl sël Mediterani oriental.
A l'ha peuj perdù ël contròl sël Mar Nèir con la conquista Otoman-a 'd Costantinòpol.
Con la dëscuèrta dla Mèrica, ij comersi as son tramudà ant l'Atlàntich, an anfianchend ëd pi Genoa
Dal sécol ch'a da 16, sota la guìda d'Andrea Doria, a l'é arventasse, an vnend sènter bancari, ch'a fasìa ampréstit a tuta Europa.
A l'ha 'dcò perdù la Còrsica, përché a l'era andebitasse con la Fransa an ciamandje agiut a calmé n'arvira, an podend nen arpagheje, a l'ha vendù l'ìsola dël 1768 con ël Tratà 'd Versailles.
Fin dl'indipendensa
Apress l'ocupassion ëd Napoleon e la ciambrea 'd Vien-a, la Repùblica 'd Genoa, dël 1814, a l'é stàita gionzà al Regn ëd Sardegna mnà dai Savòja.
Ancheuj
Da l'eutsent, Genoa a l'é un dij tre canton dël triàngol andustrial ansem a Turin e Milan.
Dël 2001 a l'ha logià la ciambrea dël G8, ch'a l'ha mnà a goregn scontr tra popolassion e polissìa.
Tòch distintiv
- Ël jeans a l'é d'adoss genoèis, a l'era la frustagna, ch'a l'era comersìa da Genoa an tuta Europa, ëdcò se a l'era soens produvà a Cher. Ël nòm jeans a ven dal nòm ëd Genoa an fransèis e da la costuma 'd ciamé ij tëssù tanme ël leu d'andoa a venìo.
- Ël gieugh dël Lòt a l'ha soa adoss a Genoa ant ël sécol ch'a fa 16, për tiré a sòrt për arnovié 'l govern.
- Ij piat tìpich dla sità a son la fogassa e ël pist genoèis.
- A son nassùe sì le antraprèise Costa Crosiere, Ansaldo, Moto Guzzi, Preti e Banca Carige.
Commenti
Posta un commento