Cristòfo Colomb

Nassù dël 1451 a Genoa, a l'é stàit un navigator e esplorator, avosà për la dëscuèrta dla Mérica dël 1492.

Fieul d'artisan genoèis, ëdcò se l'adoss a l'é disputà tra Cogoleto e Ëspagna.

Colomb a l'ha fàit ël matlòt da motobin giovo, an pijand part a doe spedission genoèise a Chio an Grecia e a un-a për le Fiandre, ch'a l'é stàita tacà dai corsar fransèis e a l'ha dovù arfugesse an Portugal.

A l'ha virà 'dcò tra ij pòrt ëd Bristol e Galway (Gales e Irlanda) e scond ij sò test a l'é rivà an Islanda, an ciamandse se 'l mar ëd Norvegia ch'a l'avìa traversà a fussa part d'un oséan pa conossù.

A l'ha peuj pijà part a na spedission portughèisa an Ghana, an amparand a dovré l'astrolabio.

Colomb a l'era sicur ëd rivé an India, an navigand për l'oséan Atlantich nopà che l'Indian.

La rason a l'era l'amper Otoman, ch'a tajava le nav europenghe ch'a comersiavo con l'orient.

A l'ha calcolà mal ij temp, ma combin lòn, a l'ha livrà sò viagi, finansià da j'ëspagneuj con tre caravele, dël 1492, an rivand a le Bahamas d'ancheuj, për peuj visité Cuba e Hispaniola, an abordand ij taìno.

Lë scond viagi a l'avìa la visa 'd fondé dle colònie e a l'é rivà ant le Gròsse e Pcite Antile.

Ël ters viagi a l'é sbarcà sla tèra dël Sud dla Mérica, an Venessuela.

Sò quart e dërié viagi a l'avìa 'me but ëd trové l'intrà a l'oséan Indian, ma Colomb e soa cochinaja a son naufragà an Giamàica, andoa ij nativ a l'avìo chità 'd deje 'd mangé, donch Colomb, ch'a savìa cand a-i sarìa stàita l'ecliss, a l'ha dije che se i l'avejssoje pa dàit da mangé, sò dé as sarìa anrabià, cand sti nativ a l'han vejù l'ecliss, a son ancaminasse a tratelo 'me un re, fin-a l'ariv dj'ëspagneuj.

Colomb a l'é mòrt dël 1506 a Vallaloid an Ëspagna, për mal al cheur, sensa savèj d'avèj dësquatà la Mérica ma pitòst le Indie.

Ardità

• Ij nativ merican a son soens ciamà indian, pròpe përché Colomb a l'era sicur ch'a lo fusso.
• La Colombia a l'ha pijà sò nòm da Colomb, ch'a l'é mai rivà an Colombia.