Ivreja

Sità piemontèisa d'apopré 20.000 abitant, ant la sità metropolitan-a 'd Turin.
Avosà 'me la capital dël Canavèis e për l'antraprèisa Olivetti.

Geografìa

Piassà ant ël Canavèis, ant ël mes d'un-a serie 'd colin-e, ciamà Anfiteàter Morènich d'Ivrèja, ch'a armonta ai giassé dël Pleistocene: a st'era a armonto 'dcò ij 5 lagh d'Ivreja, visadì jë vzin Sirio, San Michel, Piston, Nèir e 'd Campagna.

La sità a l'é peuj traversà da la Dòira Bàutia e 'l Navil d'Ivreja.

Stòria

Fondassion

Fondà dai Salass tanme Eporedia, dont l'agetiv për j'abitant d'ancheuj: "eporedièis".

Marchesà Anscàrich

Apress ël robaton dl'amper Roman, ij Franch Carolingg a l'han batì un marchesà con sede a Ivreja, dominà da la dinastìa dj'Anscarid.
La famija a l'era potenta, tant che doi marchèis a son stàit re d'Italia, lë scond, Arduin, a l'é stàit dësfàit da l'amperator alman e la sità a l'é vnua lìbera comun-a.

Savòja

An càusa a le ruse tra Guelf e Ghiblin, Ivreja a l'é butasse sota la tùa dij Savòja dël 1313; la sità a l'é stàita assedià da le trupe franch-ëspagneule antramentre a la guèra 'd sucession ëspagneula, dël 1704, an patend dle canonà ch'a l'han dësblà part dla comun-a.

Olivetti e ancheuj

Dël 1908, Adriano Olivetti a l'ha batì l'andustria omònima ant la sità: a s'ocupava 'd màchine da scrive a l'achit, an portand gròsse inovassion sël camp dle màchine ma 'dcò an camp dla bon-a salute d'ovrié.

A l'é avosà 'l fàit che Olivetti a l'ha amprestà gròss rësguard vers salari giust, asil për ij masnà dle ovrié e bilansi vita travaj. 

L'architetura rassionalista dl'usin-a, stranomà "a mzura d'òm", a l'ha rendù Ivreja patrimòni Unesco.

Tòch distintiv

• Ël microcontroller Arduino, a l'é nassù a Ivreja e a pija sò nòm da la piòla andoa ij fondator as trovavo për drinché "Re Arduino".