Leònida I

Nassù dël 540 aGC a Sparta, a l'é stàit un re e comandant d'armà spartan.

Leònida a l'é vnù re 'd Sparta dël 489 aGC, apress ël govern ëd sò frel.

Sto sécol a l'é stàit sagrinà për le vise dl'Amper Persian vers la Grecia, ch'a l'era dësvlupà, ma 'dcò motobin a tòch ëd tante sità stat.

Ij Persian a son stàit già dërotà dël 490 aGC ant la bataja 'd Maraton-a, ma Serse I a l'avìa organisà n'àutra spedission dël 480 aGC.

Cand a l'é ancaminasse l'atach persian, jë spartan a son pa partì për combateje, për via 'd na festa religiosa, tutun, Leònida a l'é ancaminasse con 7.000 bajet grech për abodré ij Persian a le Termòpij, në strèit pass tra montagne e mar.

Ël leu a l'é stàit sernù përché ij Persian a j'ero motobin pi che ij Grech, donch parej a l'era malfé da fesse ansercé.

Un bërgé fëlon Grech a l'ha dit ai Persian l'andi dij Grech, an përmëttendje ëd argireje.

Leònida, an savend dla dërota sicura, a l'ha congedà ij bajet, ma chiel e àutri 300 a son restà a combate e sacrifiché lor vita për l'indipendensa e la libertà greca.

Lor sacrfissi a l'é restà ant la stòria për avej dàit temp ai Grech, ch'a l'han peuj vagnà la sconda guèra persian-a apress le vitòrie naval a Salamina e teren-a a Platèa.