Gioana d'Arch

Nassùa dël 1412 a Domrémy ant la Loren-a an Fransa, a l'é stàita na comandant d'armà, ancheuj santa e eroìna fransèisa.

A tërdes agn a l'é ancaminasse a vëdde dij sant ch'a le disìo 'd giuté 'l delfin ëd Fransa, Carl VII, a arpijé le tere perdùe an agreman dj'anglèis, ch'a stasìa vagnand la guèra dij sent agn.

Parej a l'ha fàit Gioana dël 1429, ciamand a Carl VII ëd mné n'armà për seguité soa mission, che dësperà, l'ha agradì.

L'eroìna a l'é ancaminasse an delivrand Orléans, prima vitòria fransèisa ch'a l'ha mnà a tante àutre ch'a l'han rendù possìbil la vitòria fransèisa dla guèra, an arvërsand la situassion.

Gioana a l'é stàita caturà dai borgognon dël 1430 e vendùa a j'aleà anglèis, ch'a l'han brandala sël farò con l'acusassion ëd mascarìa.

Un motiv daré a le acusassion a l'era 'l fàit ch'a l'avìa ij cavej curt e a portava a còl ròba da òm, pa për travestisse tanme as dis, ma përché a j'ero motobin pi dëscòmod le vestimenta da fomna.