Salusse
Avosà për avej logià l'omònim marchesà ant l'età 'd mes.
Geografìa
Piassà ai pé dle Alp Còzie, a l'intrada dle val Po e Bronda, ch'a scoro marlàit fòra da la sità.
Stòria
Età 'd mes
Salusse a l'é stàita part dla marca arduìnica 'd Turin, fin-al 1091, cand a l'é dësblasse për manch d'ardité.
Ij domini d'Arduin a son stàit donch otnù da j'Aleram, an particolar da Bonifassi dël Vasto.
Nassita dël Marchesà
A la mòrt ëd cost dël 1142, ij sò fieuj a l'han partagià soa tera: Manfred I a l'ha ardità la zòna 'd Salusse, an batend un marchesà ch'a l'é durà 4 sècoj.
Marchesà
Salusse a l'era obligà a aleesse con la Fransa ò ij Savòja cand a ventava, ma a l'ha goernà sò contròl dzor ël Salussèis, Carmagnòla, Isolabela e àutre comun-e ant le Langhe.
A l'ha vejù sò moment pi fiorissant ant ël sècol ch'a fa 15, sota Ludvich I e II, cand a l'ha batì ël Përtus dël Viso, për facilité ij comersi.
Fransa e Savòja
Apress la mòrt ëd Ludvich II, ël marchesà a l'é drocà ant un perìod d'anarchìa, an càusa a le ruse sensa fin tra j'ardité. Dël 1548 a l'é mòrt ël dërié ardité dij Dël Vasto, donch ij rapresentant a l'han ciamà al re 'd Fransa la giunsion.
Ël passà marchesà a l'é a la fin passà ai Savòja dël 1601, apress la guèra franch-savojarda, con ël tratà 'd Lion, ch'a l'avia dësbaratà la Bresse, ël Bugey, la Valromey e ël Gex për la tera 'd Salusse.
Tòch distintiv
- A son nassù a Salusse: Silvio Pellico e Vincens Malacarn.
- A l'é tìpica d'ambelessì la galin-a bianca 'd Salusse.
Commenti
Posta un commento