Repùblica d'Ast

Ëdcò ciamà lìbera comun-a d'Ast, a l'é stàita në stat esistù tra 'l 1095 e 'l 1342 an Piemont meridional, con capital Ast.

Stòria

Fondassion

La classa dirigenta d'Ast, a l'era dësvlupasse mersì al përmess dl'amperator.

Sta classa a l'é difendusse da Adelàide 'd Susa, an fortend soa indipendensa da la Marca Arduìnica.

A la mòrt d'Adelàide, Ast a l'é stàita ofissialment delivrà da j'Arduin e afidà al vësco da l'amperator.

Ël vësco a l'ha nominà la classa dirigenta 'me governadora dël 1095, an batend la lìbera comun-a.

Vita

La polìtica dla repùblica a l'era motobin gropà a l'anteress dij mërcant, an efet Ast, mersì a soa posission tra Genoa, la Padania e l'Euròpa dël sentral, a l'era na crosiera 'd comersi.

Ël lusentor a Ast a l'é rivà con ij banché, ch'a travajavo an tuta Euròpa, e ancor ancheuj a resta lor nòm Lombard (Lombard Bank), përché tuta la Padania a l'era ciamà Lombardìa.

Ast a l'avìa la visa 'd controlé le vie dij comersi dël Bass Piemont, an giontand donch, mersì a adonassion volontarie: Flissan, Calian, Frere, Dusin, Valfnera e Vijan.

Ël fieul ëd Bonifassi dël Vasto, visadì 'd cont ëd Loret, a l'é sogetasse a Ast, an dandje l'intrà al mar Lìgur, an cambi dla protession dal Marchesà dël Monfrà.

Guelf e ghiblin

Frederich Barbarossa, a l'ha arseivù la lamenta dël vësco d'Ast, ch'a l'avìa giumai perdù sò contròl sla sità an agreman dij mërcant.

Barbarossa, ch'a volìa 'dcò chiel arpijé 'l contròl dle sità italian-e a l'ha dësblà Ast dël 1155, agiutà dal Monfrà, nemis giurà d'Ast.

Ast a l'é donch passà al fianch dij ghiblin, ma cand Barbarossa a l'é tornà an Almania, Ast a l'é unisse a la Lìa Lombarda, ch'a l'ha mnà a la pas ëd Costansa e la vitòria.

Apress Ast a l'ha giontà ij marchesà 'd Seva, Busca e Ansisa.

Cal

Ast a l'era tavòta an guèra con Monfrà, Salusse, Alba e Busca e a l'era aleà con Lissandria e ij Dël Caret.

La fin dl'indipendensa a l'é rivà con la guèra sivila tra guelf e ghiblin, ch'a l'ha mnà a la adonassion a j'Angiò e an finitiva ai Viscont dël 1342, an perdend minca tòch d'indipendensa.

Le tère dla repùblica a son apress stàite giontà dai Savòja, rivà 'me cadò da l'amperator për ël mariagi con Beatris dël Portugal dël 1531.