Ortografìa dël piemontèis - piemontèis italian

Ortografia del piemontese
Il piemontese si scrive attraverso la "grafìa dij Brandé", unico sistema capace di rappresentare ogni
suono del piemontese. Se si è interessati a un approfondimento: Grafìe dël piemontèis.

Litre = lettere (lettere e suoni diversi dall'italiano)

Litra ( lettera) DescrissionEsempi Son (suono)
Ò O italiana
L'accento ci cade sempre sopra.		Tòla (latta)
OU italiana
 Formagg (formaggio)
U
  1. U francese (in lUmière)
  2. U italiana dopo Q e se
    atona vicino a vocale
  1. Armudé (cambiare)
  2. Quàder, guèra, càud
    (quadro, guerra, caldo)
Ë
 E muta francese
(in samEdi)

 Tëmma (paura)
Eu
 Eu francese
(feu)
L'accento ci cade sempre sopra		 Feu (fuoco)
S-
 S che porta ad una C,
risulta più allungata


 S-ciòpa (muori)
N-
 N italiana in "angolo"
Si trova sempre come ultima
sillaba e seguita da vocale

 Sin-a, propon-e
(cena, proporre)
Nn
 Si usa alla fine di certe
parole;
è pronunciato come un N
italiana


 Ann (anno)
Cc, Gg
 C e G dolce


 Mas-cc, coercc, magg
(maschio, tetto,
 maggio)
Ch, gh C e G dura


 Mach, lagh, miche,
ghignon
(solo, lago, pagnotte,
 odio)
Dz
 Rara, ha il suono della "z" in
"zio"


 Dzora
(sopra)
J
 Spesso si trova tra vocali,
ha il suono della "i" in "iena"


 Paja, parej
(paglia, così)
V
  1. V italiana
  2. W se a fine parola o se
    seguita da consonante
    diversa da R o se prima
    o dopo una O.
  1. Ver
  2. Luv, gavte, povron

Dobie = doppie
 Il piemontese adopera le doppie solo per:
  • Ss - rassa, cassa (razza, caccia)
  • Dopo una ë - tëmma, stëbbié, Assiëtta (paura, intiepidire, Assietta)
  • cc, gg e nn - solo nei casi spiegati sopra
Accent = accenti

Non va messo
  • Parola che termina per vocale piana (accento sulla penultima sillaba) - bona, cadrega (buona, sedia)
    • Fa eccezione la parola che termina per dittongo non accentato - cassia (caccia, l'accento è sulla prima A e non va specificato)
  • Parola che termina per consonante tronca (accento sull'ultima sillaba) - parej, bonet (così, cappello)
Va messo
  • Se c'é un dittongo o trittongo con una vocale su cui cade l'accento - burnìa (barattolo)
  • Parole che fanno eccezione per apertura dell'accento come - tèra (terra)
Ortografìa spessial dij dialet piemontèis

Commenti

Posta un commento

Element pi lesù

Piemontèis d'Argentin-a

Immagine
Le përson-e d'adoss piemontèisa an Argentin-a a son stimà an pi 'd 3 milion, dzortut an leu 'me Rosario , Córdoba , San Francisco e Santa Fe , ant la zon-a stranomà Pampa Gringa . Stòria L' Argentin-a a l'é un dij paìs andoa a son migrà pi piemontèis, an efet, ël paìs sudamerican a sërcava paisan da l'Euròpa për popolé ij sò camp veuid, antratan che manca piemontèis a fasìo la fam an Italia. Trames ël 1875 e 'l 1914, a son rivà an Argentin-a, ant le province paisan-e San Francisco de Córdoba e Santa Fe , na patlà 'd piemontèis, che an dontré leu a rivava a fé l'80% dla popolassion total. La gent dël Piemont, rivà an Argentin-a, a l'é adatasse a le condission ambelelì e a l'é fosonà. A son stàit donch batì dai piemontèis d'Argentin-a, vilar tanme Nuevo Torino, Sastre e Silvio Pellico . Ancheuj ij piemontèis d'Argentin-a a l'han auteur ëd lor adoss, an organissand feste con mangé tìpich piemontèis, tramandà dai lor cé, dontré a p...
Read more »

Turin

Immagine
Sità piemontèisa d'apopré 850.000 abitant. A l'é capleu d la region Piemont e dl'omònima sità metropolitan-a. A l'é la quarta sità pi popolosa d'Italia, a l'è avosà ant  ël mond p ër le viture, la sìndon,  ël gianduja,  le Olimpìad invernaj d ël 2006,  ël Musé Egissi  e la Mòle Antonelian-a . Geografia Turin a l'é bagnà da 4 fium: Pò, Sangon, Dòira Rivaria e Stura'd Lans . Scasi tuta la sità a l'é piassà a òvest dël Pò, a est a-i son ij Brich Turinèis; ambelessì as trova ël cò màssim dla sità, ël  Bric dla Madalen-a (715m s.l.m.). Stòria Principi Turin a pija  ël nòm da la popolassion dij Taurin , na popolassion Celt-Ligurin-a, ch'ambelessì a l'avìa batì lor capital Taurasia . Ij Taurin a j'ero aleà Roman, e a son stàit d ërotà dai Cartaginèis d' Annibal d ël 218 aGC. Ij Roman a l'han fondà Augusta Taurinorum , a l'inissi con funsion militar, andoa as ancamina la stòria  ëd Turin. Età 'd mes Apress  ël robaton dl'Am...
Read more »

Tuchinagi

Immagine
Arvira dësvlupasse an Canavèis , dël sècol ch'a fa 14, dzortut vzin a le Alp contra 'l tròp podej dij fëodatari  Valperga e San Martin . Achit Ij paisan canavzan a j'ero strach dl'esagerà podej dij fëodatari, an particolar taje arbitrà, travaj obligàtori a gràtis (corvée) e prèteise sl'ardità dij paisan ch'a l'avìo nen dj'ardité mas-cc. J'abitant dle sità dla pianura, tanme Ivreja a son restà strangé a l'arvira, an godend ëd drit a diferensa dij paisan. Dësvlup Dal 1386, ij paisan e viton a son ancaminasse a taché e dësblé ij castej dla noblëssa. Ij Savòja a son antervenù mach na vira, sensa arzultà, për tëmma 'd perde àutre tere dlicà. Conseguensa Na ciambrea dël 1391, tra Savòja , Valperga, San Martin e rapresentat dij paisan a l'ha butà fin a l'arvira e stabilì dij lìmit al podej dij padron fëodatari, e la possibilità 'd ciamé agiut ai Savòja për ij paisan, ant ël cas a fusso sbergeirà. Ij Savòja a l'han vagnà rispet e a...
Read more »